Itinerarium

kazanie na Środę Popielcową
25 lutego 2009

Wielki Post jest próbą spojrzenia w oczy śmierci. Bez strachu i obaw co dalej. Kiedy proch zsypuje się po naszych głowach chcemy uciec od jego ulotności do nadziei. Do nadziei, że cokolwiek jest czy będzie, poza prochem.

Bierzemy na włosy ten proch, popiół, w nadziei, że nie jest to prawda o nas ostateczna. Że jest życie. Już nieskończone. Pozwalamy się posypać, bo może tych posypanych kiedyś Bóg wskrzesi, ożywi, reanimuje czy jakoś inaczej wyrwie z martwych.

Znak, jak znak, wymyślili go ludzie. Sami sobie ten znak wymyśliliśmy i nadajemy mu jakiś sens. W moim odczuciu ten znak nie jest przede wszystkim – jak mówimy przy posypywaniu głów („Pamiętaj człowiecze, że prochem jesteś i w proch się obrócisz”) – przypomnieniem kondycji człowieka. Tekst o prochu, zaczerpnięty ze sceny upadku (Rdz 3,19), jest zapowiedzią Bożej kary za nieposłuszeństwo człowieka. My jednak żyjemy już w erze odkupienia, po zmartwychwstaniu Pierwszego Człowieka, gdzie Bóg sprzymierza się z człowiekiem na rzecz jego życia i ocalenia. Proch nie jest definitywną przyszłością człowieka. Niestety, bez jakiegoś sensownego wyjaśnienia (proch w całej Biblii odsyła do pokuty), pełni funkcję straszaka, jakiegoś beznadziejnego znaku przekleństwa.

Znak prochu jest chyba przede wszystkim ostrzeżeniem. Taka może (ale nie musi) być twoja przyszłość. Proch, jako nicość, bezsens, absolutne nic, jest na przeciwległym krańcu Boga, Który Jest, obfituje w sens, kipi życiem. Dlatego druga formuła, możliwa do użycia przy posypaniu głów popiołem – „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię” – jest bliższa pełnej prawdzie o Bogu, człowieku i tym, co między nimi może się dziać. Nawracajcie się, to znaczy lećcie ku Bogu, biegnijcie ku Niemu, uciekajcie w Jego stronę, śpieszcie się do Niego, lgnijcie do Niego, uczepcie się Go (jako ostatniej deski ratunku), to ma najwyższy sens. Uciekajcie do Boga przed prochem, którym w oczy sypie diabeł, król śmierci, pan nicości, źródło i sedno absurdu życia.

Pan zapalił się zazdrosną miłością ku swojej ziemi, i zmiłował się nad swoim ludem. Oto teraz czas upragniony, oto teraz dzień zbawienia. To jest właśnie przesłanie nadziei, płynące z dzisiejszego dnia.

LITURGIA SŁOWA

(Jl 2,12-18)
Nawróćcie się do Mnie całym swym sercem, przez post i płacz, lament. Rozdzierajcie jednak serca wasze, a nie szaty! Nawróćcie się do Pana Boga waszego! On bowiem jest łaskawy, miłosierny, nieskory do gniewu i wielki w łaskawości, a lituje się na widok niedoli. Kto wie? Może znów pożałuje i pozostawi po sobie błogosławieństwo [plonów] na ofiarę z pokarmów i ofiarę płynną dla Pana Boga waszego. Na Syjonie dmijcie w róg, zarządźcie święty post, ogłoście uroczyste zgromadzenie. Zbierzcie lud, zwołajcie świętą społeczność, zgromadźcie starców, zbierzcie dzieci, i ssących piersi! Niech wyjdzie oblubieniec ze swojej komnaty a oblubienica ze swego pokoju! Między przedsionkiem a ołtarzem niechaj płaczą kapłani, słudzy Pańscy! Niech mówią: Przepuść, Panie, ludowi Twojemu i nie daj dziedzictwa swego na pohańbienie, aby poganie nie zapanowali nad nami. Czemuż mówić mają między narodami: Gdzież jest ich Bóg? I Pan zapalił się zazdrosną miłością ku swojej ziemi, i zmiłował się nad swoim ludem.

(Ps 51,3-6.12-14.17)
REFREN: Zmiłuj się, Panie, bo jesteśmy grzeszni

Zmiłuj się nade mną, Boże, w łaskawości swojej,
w ogromie swej litości zgładź moją nieprawość.
Obmyj mnie zupełnie z mojej winy
i oczyść mnie z grzechu mojego.

Uznaję bowiem nieprawość swoją,
a grzech mój jest zawsze przede mną.
Przeciwko Tobie zgrzeszyłem
i uczyniłem, co złe jest przed Tobą.

Stwórz, o Boże, we mnie serce czyste
i odnów we mnie moc ducha.
Nie odrzucaj mnie od swego oblicza
i nie odbieraj mi świętego ducha swego.

Przywróć mi radość z Twojego zbawienia
i wzmocnij mnie duchem ofiarnym.
Panie, otwórz wargi moje,
a usta moje będą głosić Twoją chwałę.

(2 Kor 5,20-6,3)
W imieniu Chrystusa spełniamy posłannictwo jakby Boga samego, który przez nas udziela napomnień. W imię Chrystusa prosimy: pojednajcie się z Bogiem. On to dla nas grzechem uczynił Tego, który nie znał grzechu, abyśmy się stali w Nim sprawiedliwością Bożą. Współpracując zaś z Nim napominamy was, abyście nie przyjmowali na próżno łaski Bożej. Mówi bowiem /Pismo/: W czasie pomyślnym wysłuchałem ciebie, w dniu zbawienia przyszedłem ci z pomocą. Oto teraz czas upragniony, oto teraz dzień zbawienia.

(Jl 2,13)
Nawróćcie się do waszego Boga, On bowiem jest łaskawy i miłosierny.

(Mt 6,1-6.16-18)
Jezus powiedział do swoich uczniów: Strzeżcie się, żebyście uczynków pobożnych nie wykonywali przed ludźmi po to, aby was widzieli; inaczej nie będziecie mieli nagrody u Ojca waszego, który jest w niebie. Kiedy więc dajesz jałmużnę, nie trąb przed sobą, jak obłudnicy czynią w synagogach i na ulicach, aby ich ludzie chwalili. Zaprawdę, powiadam wam: ci otrzymali już swoją nagrodę. Kiedy zaś ty dajesz jałmużnę, niech nie wie lewa twoja ręka, co czyni prawa, aby twoja jałmużna pozostała w ukryciu. A Ojciec twój, który widzi w ukryciu, odda tobie. Gdy się modlicie, nie bądźcie jak obłudnicy. Oni lubią w synagogach i na rogach ulic wystawać i modlić się, żeby się ludziom pokazać. Zaprawdę, powiadam wam: otrzymali już swoją nagrodę. Ty zaś, gdy chcesz się modlić, wejdź do swej izdebki, zamknij drzwi i módl się do Ojca twego, który jest w ukryciu. A Ojciec twój, który widzi w ukryciu, odda tobie. Kiedy pościcie, nie bądźcie posępni jak obłudnicy. Przybierają oni wygląd ponury, aby pokazać ludziom, że poszczą. Zaprawdę, powiadam wam: już odebrali swoją nagrodę. Ty zaś, gdy pościsz, namaść sobie głowę i umyj twarz, aby nie ludziom pokazać, że pościsz, ale Ojcu twemu, który jest w ukryciu. A Ojciec twój, który widzi w ukryciu, odda tobie.