Itinerarium

Środa 6 września 2017 Załóżmy, że jesteś smutny, co przydarza się każdemu z nas. Przygnębienie ogarnia cię  i dołuje. I wysyłasz komuś smsa, szukając wsparcia, pociechy. Co możesz otrzymać?

Może się zdarzyć, że ktoś z was będąc w takiej sytuacji dostanie od znajomego (przyjaciela) link do aplikacji katolickiego chatbota. Chatbot za pomocą ludzkich słów lub tekstu pisanego (a nawet muzyki) podeśle ci pocieszenie w formie cytatu z Ewangelii lub innego dzieła, dobierze radosne piosenki, opowie dowcip, odeśle do interesującego artykułu. Za chatbotem stoi sztuczna inteligencja zdolna wyszukiwać odpowiednie treści do naszych problemów.

I załóżmy dalej, że ktoś jest spragniony przyjaźni i miłości. Chatbot – upraszczając – odpowie czymś w rodzaju „Love Story” (raczej współczesnym odpowiednikiem tego fenomenalnego filmu), znajdzie kilka romantycznych przebojów i z pewnością (bo to katolicki chatbot) przytoczy fragment z Biblii, np. „Bóg jest miłością”. Co z twoimi pragnieniami?

Rozumiem twórców wspomnianej aplikacji, chcą sięgać po współczesne środki komunikacji, wprzęgnąć je w służbę ewangelizacji i pomocy człowiekowi.

Mógłbym na wiele sposobów wyrazić wątpliwość w sens tego typu aplikacji. Trzydzieści lat temu, w Gdańsku (12.06.1987) słuchałem słów Jana Pawła II, słów, które wciąż noszę w sobie: „Na różnych miejscach cierpi człowiek, czasem bardzo cierpi. I woła o drugiego człowieka. Potrzebuje jego obecności”.

Czy nawet bardzo inteligentny i bardzo katolicki chatbot może zastąpić obecność? Mam spokojny apel – częściej się spotykajmy, dłużej rozmawiajmy, bardziej słuchajmy. Więcej potrzeba nam obecności, bycia, to najbardziej  deficytowa rzecz w naszych czasach.

Wtorek 5 września 2017 Powoli w kierunku Polski wybierają się gile, uwielbiają u nas zimować. Podobnie jak niektóre wschodnie sowy i wrony. Żurawie setkami zlatują się na Polesiu, wieczorami ich klangor rozbrzmiewa na rozlewiskach.

W przyrodzie rozpoczyna się wielki ruch i ożywienie. W stada zbijają się gęsi gęgawe, czaple uzupełniają pokłady sadła polując na stawach, nie próżnują kormorany. Najgłośniej robi się na polanach, gdzie sarnie koziołki pohukują w poszukiwaniu godowych partnerek. A w tej pełni rozpoczęły rykowisko jelenie, co z pewnością raduje łanie. Głośno i ruchliwie na polach, w lasach i nad jeziorami.

Ludzie – w naszej części świata – powoli szukają ciepłych kurtek i sprawdzają czy grzeją już kaloryfery. Przerwa?

Nie ma w życiu przerw. Każda pora jest dobra, żeby zaczynać rzeczy nowe i piękne. Te żurawie w klangorze, jelenie w godach, Pan Bóg posyła je nam, byśmy teraz zaczynali od nowa.

Poniedziałek 4 września 2017 Ewangelia obfituje w sceny, w których różni ludzie przychodzą do Jezusa ze swoimi problemami lub z kłopotami swoich bliskich. Proszą o łaski: „Panie ulituj się!”, „Oczyść mnie z trądu!”, „Ulecz moje dziecko!”

Ci wszyscy ludzie proszą Jezusa. Wiedzą, że to, o co proszą mogą otrzymać darmo, z łaski, bez zasług.

Jedyną grupą niewysłuchanych przez Jezusa są faryzeusze oraz Piłat, oni – jak odnotowują ewangeliści – żądali. Żądali znaków, cudów, jakichś niezwykłości. Żądali i nie otrzymali.

Być może jedną z przyczyn naszych niewysłuchanych modlitw jest to, że żądamy ich spełnienia. Argumentujemy, że jesteśmy pobożni, chodzimy do kościoła, odmawiamy pacierze, nie przeklinamy i nie szczypiemy ludzi. Zatem, należy nam się. To jest nasza waluta, za którą oczekujemy przychylności Pana Boga, chcemy kupić zdrowie, pomyślność, sukces. Przenosimy na relację z Panem Bogiem syndrom klienta, który ma walutę, więc należy mu się grzeczna obsługa i spełnienie życzeń. Idziemy do kościołów po zakupy rzeczy nieosiągalnych w stokrotkach, biedronkach i żabkach, dajemy na mszę za to czy tamto, płacimy, żądamy towaru najlepszej jakości.

Przemiana pysznych klientów w pokornie proszących biedaków, chorych, grzeszników jest bolesna. Jest jednak warunkiem Bożego miłosierdzia, które dane jest właśnie grzesznikom i słabym, ale proszącym. Klienci z żądaniami idą do supermarketów.

Kazanie na 22 Niedzielę Zwykłą 3 września 2017 Wszystko Tobie oddać pragnę i dla Ciebie tylko żyć, chcę Cię Jezu kochać szczerze … Serce moje weź, duszę moją weź. Chyba wszyscy śpiewaliśmy tę pieśń. I pewnie wielu z nas całkowicie utożsamiało się – i nadal utożsamia – z jej treścią.

Pójść za Jezusem, oddać Mu się bezgranicznie i bezwarunkowo, zupełnie i bez reszty, nie patrząc na swoje życie, ofiarowując je. Dotykamy tu najgłębszego ludzkiego pragnienia, najbardziej wzniosłego i intymnego, pragnienia powierzenia swojej wolności Jezusowi. Bez miłości nie byłoby to możliwe.

Oczywiście to pragnienie można porzucić i zagłuszyć, zepchnąć na margines i wtedy słowa o wzięciu krzyża, wyrzeczeniach, utracie życia, wydają się bez sensu. Jeśli jednak ktoś oddaje się z miłością Jezusowi, doświadcza absolutnej ich prawdy.

Czy jest jednak większa przygoda i głębszy sens życia niźli miłość na całego? Nie wolno zagłuszyć najgłębszych i najgorętszych pragnień, warto im zaufać, dać się unieść miłości, serce, duszę, wszystko oddać Jezusowi.

Liturgia słowa

Jezus zaczął wskazywać swoim uczniom na to, że musi udać się do Jerozolimy i wiele wycierpieć od starszych i arcykapłanów oraz uczonych w Piśmie; że będzie zabity i trzeciego dnia zmartwychwstanie. A Piotr wziął Go na bok i począł robić Mu wyrzuty: «Panie, niech Cię Bóg broni! Nie przyjdzie to nigdy na Ciebie». Lecz On odwrócił się i rzekł do Piotra: «Zejdź Mi z oczu, szatanie! Jesteś Mi zawadą, bo nie myślisz po Bożemu, lecz po ludzku». 

Wtedy Jezus rzekł do swoich uczniów: «Jeśli ktoś chce pójść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech weźmie krzyż swój i niech Mnie naśladuje. Bo kto chce zachować swoje życie, straci je; a kto straci swe życie z mego powodu, znajdzie je. Cóż bowiem za korzyść odniesie człowiek, choćby cały świat zyskał, a na swej duszy szkodę poniósł? Albo co da człowiek w zamian za swoją duszę? 

Albowiem Syn Człowieczy przyjdzie w chwale Ojca swego razem z aniołami swoimi i wtedy odda każdemu według jego postępowania». Mt 16, 21- 27)

Sobota 2 września 2017 Weekend, pójdziemy na spacery, może na grzyby, na zakupy. W sobotę, już od początków chrześcijaństwa, wspominamy Marię, Matkę Bożą, szczególnie Jej zwiastowanie, moment przyjęcia zaproszenia od Boga do udziału w realizacji zbawienia.

„Wszedł do niej anioł”, krótko odnotowuje ewangelista (Łk 1). Nie towarzyszyły temu wydarzeniu nadzwyczajne okoliczności, jakieś grzmoty, błyskawice czy trzęsienie ziemi. Dzisiaj zjemy śniadanie (trochę później niż w poniedziałek), będzie okazja do dłuższych rozmów, może uda się głębiej sobie spojrzeć w oczy aż po wejrzenie w duszę. Raczej nie będzie trzęsienia ziemi i nadzwyczajnych zjawisk na niebie. Będzie zwykły dzień.

Zwykły dzień jest jednak ulubionym klimatem Pana Boga, a Jego działanie przenika nasze spacery, grzybobrania, rozmowy i zwierzenia. Niezwykłe rzeczy Pan Bóg podarowuje nam właśnie w zwykłe dni.

Piątek 1 września 2017 Wojna trojańska toczyła się o piękną Helenę, była też wojna o ptasie łajno (pomiędzy Chile i Argentyną) i była z powodu przegranego meczu piłkarskiego, niedawno bo w r. 1969 (Salwador kontra Honduras). Od czasu kiedy wojna przeniosła się w formule niemal transmisji na żywo do telewizji (od pamiętnych relacji CNN z Kuwejtu – 1990), patrzymy na konflikty jak na spektakle. Chętnie obejrzymy efektowne, mocne sceny, wszystko w rękach odważnych i sprawnych operatorów kamer.

W polskiej perspektywie mamy obecnie kilka wojen. Pierwsza wytoczona uchodźcom przez władze, na razie strzelają w uchodźców filmy, artykuły i reportaże, tyrady polityków. Chodź uchodźców u nas niewielu, bombardowanie trwa codziennie. Druga wojna, polsko – polska, toczona głównie w parlamencie i mediach, judzi Polaków przeciw Polakom, przy czym mało kto chce pamiętać, że zawsze skłócenie naszego narodu na dobre wychodziło sąsiadom, skrzętnie korzystającym z polskich waśni i wojen domowych. Trzecia polska wojna, nabrzmiewająca, to wojna przeciwko Ukraińcom. Na razie Polacy wybijają im zęby lub rozbijają butelki na głowach (dziewczyn) – to przykłady z ostatnich dni w Lublinie. Wstyd mi bardzo. Mało kto też pamięta, że tę pełną pogardy wojnę z Ukraińcami rozpoczęli pięć lat temu Kuba Wojewódzki i Michał Figurski, dwóch naszych rodzimych błaznów i celebrytów, którzy – bezkarnie – pletli o wyrzucaniu na bruk Ukrainek i ewentualnym ich zgwałceniu (pisałem o tym: http://itinerarium.pl/2012/11/07/o-polsce/). Nie zdziwię się jeżeli fala agresji przeciwko Polakom obudzi się na Ukrainie, zwłaszcza, że polskie napaści w zasadzie uchodzą sprawcom na sucho.

Wojny są wszędzie tam, gdzie budzi się nienawiść przeciwko drugim, innym. Nienawiść miota na rzekomych wrogów najpierw słowa, potem butelki, pięści, wreszcie kule, pociski i bomby. Piszę te słowa w dniu 78 rocznicy wybuchu tzw. II Wojny Światowej. Piszę po to, żebyśmy wyzbywali się przez krytyczne myślenie, opanowanie, modlitwę, post, solidarność, przebaczenie i miłosierdzie wszelkiej złości, gniewu i nienawiści. Abyśmy stawali się błogosławionymi, którzy wprowadzają  pokój (Mt 5, 9).

Czwartek 31 sierpnia 2017 Pani Urszula usłyszała o czeczeńskiej wdowie, samotnie wychowującej czterech synów. Przyjęła ją jako pomoc stomatologiczną w swoim gabinecie. Dzisiaj duża grupa wolontariuszy zajmie się dziećmi, które nie miały szans na wakacyjny wyjazd z Lublina, będą zabawy, rozmowy, obecność. Wczoraj Jurek, Ania, Monika, Basia i inni nakarmili treściwą zupą blisko 70 bezdomnych. Mogę mnożyć przykłady, które widzę, w których uczestniczę.

Po 37 latach od swojego debiutu, od 31 sierpnia 1980 roku, Polska Solidarność przeniosła się ze sztandarów i ulic do ludzkich serc. Kilka lat temu zaproponowałem jednemu z bardzo ważnych przywódców Związku Zawodowego „Solidarność” zawiązanie funduszu wspierającego zdolną ale ubogą młodzież. Pan się zdziwił i tłumaczył mi, że „Solidarność” się takimi sprawami nie zajmuje, że właśnie w dwóch zakładach działacze związku mają kłopoty, chcą im odebrać etaty. Pan przywódca miał znaczek „Solidarności” w klapie, był bardzo dobrze odżywiony. Ale w tym panu solidarność dawno umarła, pozostała tylko pusta etykieta „Solidarności”.

Dostaliśmy, my Polacy, wielki dar od Boga, solidarność. Dar i zadanie. Po tym jesteśmy rozpoznawani na całej ziemi, wielokrotnie tego doświadczałem w różnych zakątkach świata.

Strzeżmy tego daru w naszych sercach, niech z niego rodzą się twarde fakty miłości, czas dla innych, chleb dla głodnych, praca dla uchodźców, listy do więźniów, wysłuchanie nieuleczalnie chorych. Solidarność przeniosła się ze sztandarów i plakietek do polskich serc.

A jak przyjdzie pora może znowu trzeba będzie „zwalać pomniki i zrywać bruk” (z „Murów”, hymnu Solidarności).

Środa 30 sierpnia 2017 Przez ostatnich kilka dni przyglądałem się zapominanej dziś sztuce wychowywania. Wychowanie, naukę życia, myślenia, wartościowania, postępowania oddaliśmy dzisiaj twórcom gier komputerowych i internetowych. Nic z tego nie wyjdzie.

W wychowaniu niezmiennie ważne jest słowo wychowawcy, często powtarzane. To jest dobre, a to złe. Tego nie powinieneś robić, a tamto powinieneś, ponieważ … Od dobrego wychowawcy przychodzi upomnienie, przestroga, pouczenie. I to nie raz oznajmione, ale powtarzane, niczym kropla drążąca skałę.

Komputer i Internet w żaden sposób nie zastąpią obecności wychowawcy, jego poświęcanego czasu, słuchania, uwagi, zrozumienia ale też i stanowczego sprzeciwu, nagany i upartego strofowania.

Trzy lata Jezus kształtował swoich uczniów słowem, uwagą, przykładem (mycie nóg!), obecnością, czasem gorzkim upomnieniem lub wyrzutem. Owoce przyszły później. Stąd i zachęta dla wychowawców, cierpliwie i spokojnie siejcie słowo, przykład, owoce przyjdą w przyszłości, może nawet nie będziecie ich oglądać. Jednak każde mądre i dobre słowo, każda porada, krytyka spokojna, każdy dobry przykład zrodzą piękne człowieczeństwo w tych, którym służycie.

Wtorek 29 sierpnia 2017 W naszym szybkim świecie normy moralne pisane są niemal codziennie od nowa. Przy czym dobre wydaje się to, co uzyska maksymalną liczbę polubień i przychylnych komentarzy.

Zawsze trzeba mówić prawdę. Nikogo nie wolno obrażać. Nie należy się wywyższać nad innych i warto słuchać mądrzejszych od siebie (naprawdę tacy są!). Trzeba przeprosić jak się człowiek pomyli albo zagalopuje. Podziękować należy nawet za drobną przysługę, gdy ktoś nas w drzwiach przepuści. Nie wypada też rozmawiać przez komórkę na poczcie, bo nie wszystkich interesuje co będziemy jedli na kolację.

Normy moralne pisane są niemal codziennie na nowo. A szczęśliwi są ci, co starają się być dobrzy, cierpliwi, przebaczający, cisi, zgodliwi, ufni i pełni ludzkiego ciepła.

Poniedziałek 28 sierpnia 2017 Pan Bóg jest zawsze w tle naszego życia. Obecny, ale subtelny. „Ty stworzyłeś wszystko, co jest na świecie i sprawiłeś, że zmieniają się pory roku” – modlimy się jednej z modlitw w czasie Mszy Świętej (konkretnie – piąta na niedziele).

Właśnie zmieniają się pory roku, w Europie lato ustępuje bardzo powoli i delikatnie miejsca jesieni. A sprawia to, skryty w barwach, zapachach i smakach Pan Bóg.

Jego obecność to kwestia wrażliwości naszych serc. Na gęstsze mgły o porankach. Bledniejące zachody słońca. Żywy zapach podgrzybków w sosnowych lasach. Pajęczyny snute obficie przez pracowite pająki. Zmieniają się pory roku, cicha praca Pana Boga.